Deze nieuwsbrief is ook te downloaden als Word document: klik.

Nieuwsbrief # 1

===================================================================

april 2004

redactie: Peter Tellegen

===================================================================

In deze nieuwsbrief komen de volgende onderwerpen aan bod:

Versie 1.1 van het Windows-programma van de SON-R
Correctie van het SON-IQ
Cross-cultureel onderzoek
Tussen traditie en vernieuwing: 60 jaar SON-tests
Ras en intelligentie
De normen van de WISC-III
De NIO




Cross-cultureel onderzoek met de SON-R

Op de website is een artikel gepubliceerd van Jaap Laros en Peter Tellegen over vergelijkend onderzoek met de SON in Brazilië en Nederland: "Cultural bias in a nonverbal intelligence test: a comparative study of Brazilian and Dutch children with the SON-R 5.5-17"

links: open de pagina op de site: www.testresearch.nl/sonro/braz.html
of download het Word document: www.testresearch.nl/sonro/braz.doc

De uitkomsten van dit onderzoek worden, samen met de uitkomsten van onderzoek in Peru en China, gebruikt om een nieuwe versie van de SON-R 5.5-17 te maken die minder cultuurgevoelig zal zijn. Van de subtest Categorieën is een nieuwe versie getekend waarmee nu onderzoek wordt gedaan. Sinds het begin van dit jaar vindt onderzoek plaats in Brazilië, Kenia en Marokko. Op de site staan een paar prachtige foto's van het onderzoek in Nakuru (Kenia) dat is uitgevoerd door Geerte Boven en Heleanne Rusthoven, studenten aan de RuG.

link: open de pagina op de site: www.testresearch.nl/sonro/kenia.html


Versie 1.1 van het Windows-programma van de SON

Eind vorig jaar is de eerste versie 1.0 verschenen van het Windows-programma. Helaas waren er nog enkele problemen bij de installatie van het programma bij oudere Windows-versies. Ook bleek het programma soms niet te werken in een netwerkomgeving en indien onder Windows XP meerdere gebruikers waren geïnstalleerd. Deze problemen treden nu niet meer op doordat de gebruiker nu zelf aangeeft waar de bestanden met testuitkomsten worden opgeslagen.

Iedereen die versie 1.0 heeft aangeschaft, of heeft gekregen bij aankoop van de test, ontvangt van Boom test uitgevers de nieuwe versie 1.1. Het is van belang dat u de oude versie vervangt, ook al heeft u geen problemen ondervonden. In de toekomst zal het namelijk mogelijk zijn om aanpassingen vanaf de website (www.testresearch.nl) te downloaden. Hierbij is het een vereiste dat versie 1.1 is geïnstalleerd. Informatie over het programma is te vinden op de website

link: open de pagina op de site: www.testresearch.nl/sonr/sonrprgr52.html


Ras en intelligentie

De vermeende inferioriteit van het zwarte ras is een onderwerp dat binnen de psychologie regelmatig terugkeert. Voor het laatst naar aanleiding van een klacht van Inge Versteegt, student aan de Universiteit van Utrecht, over de wijze waarop een docent de theorie van Rushton had behandeld. Rushton stelt onder meer dat het gemiddeld IQ van de zwarte Afrikanen 70 is. Eind februari 2004 is de student door een commissie, waar ook prof. Drenth deel van uit maakte, in het gelijk gesteld. Op de website zijn het laatste half jaar verschillende documenten en artikelen met betrekking tot deze zaak gepubliceerd. Ook Rushton en Kalma, de bekritiseerde docent, komen aan het woord. In het document "Onderzoek klacht afgerond" staat een link naar het eindrapport van de commissie, een rapport dat aan duidelijkheid niets te wensen over laat. Aangezien de discussie nu lijkt afgerond en minder actueel is geworden zullen de publicaties op de website eind deze maand verhuizen naar het"Archief".

link: te beginnen met het eindrapport, open de pagina op de site: www.testresearch.nl/werk/racuu.html


Tussen traditie en vernieuwing, 60 jaar SON-tests

In het maartnummer van De Psycholoog is een bespreking verschenen van het boekje van Peter van Drunen over de geschiedenis van de SON. Het boek werd gepresenteerd op het symposium "60 jaar SON-tests" dat op 26 november 2003 in muziekcentrum Vredenburg in Utrecht werd gehouden. Een bespreking van deze dag door Matthijs Conradi is verschenen in het aprilnummer van De Psycholoog. Beide besprekingen staan samen met een foto-impressie van het symposium en een afdruk van de eerste pagina's van het boekje bij elkaar op de website.

link: te beginnen met de boekbespreking, open de pagina op de site: www.testresearch.nl/werk/sonbkbspr.html
naar de bespreking symposium: www.testresearch.nl/werk/sympbespr.html


De aangepaste normen van de WISC-III

In een nieuw artikel van Peter Tellegen wordt ingegaan op de representativiteit van de aangepaste normering van de WISC-III die eind vorig jaar door het NDC is uitgebracht. Het blijkt dat het percentage Havo/Vwo-leerlingen ten dele meer in overeenstemming is gebracht met CBS-gegevens, maar toch nog steeds aanmerkelijk te hoog. Bovendien zijn leerlingen van het Voortgezet speciaal onderwijs en van het Praktijkonderwijs, die al ondervertegenwoordigd waren, nu geheel uit de normgroep verdwenen, evenals de 16-jarigen in de normgroep die een Mbo-opleiding volgden. De aanpassingen bij de oudere kinderen hebben als onverwacht effect dat een deel van de jonge kinderen er in IQ op achteruit gaat. De conclusie is dat de aanpassing niet echt tot een verbetering heeft geleid.

Links: open de pagina op de site: www.testresearch.nl/wisc/wiscnwnrm.html
of download het Word document: www.testresearch.nl/wisc/wiscnwnrm.doc


De NIO, Nederlandse Intelligentietest voor Onderwijsniveau

De NIO is een nieuwe test die in het najaar van 2004 zal verschijnen bij Boom test uitgevers. Deze test, die is ontwikkeld door Henk van Dijk en Peter Tellegen, auteurs van de GIVO, is bedoeld voor advisering met betrekking tot de schoolkeuze van leerlingen van groep 8 in het basisonderwijs tot en met leerlingen van klas 3 in het Voortgezet Onderwijs,. In dit opzicht is de NIO een alternatief voor de GIVO, de CITO-eindtoets en de NDT.

De NIO is, evenals de GIVO, gebaseerd op de GALO en kan beschouwd worden als opvolger van de GIVO. De GIVO blijft echter bestaan en zal ook de komende jaren worden uitgegeven door Harcourt Test Publishers (de nieuwe naam van Swets Test Publishers).

Binnenkort zal op de website en door Boom test uitgevers uitgebreid aandacht worden geschonken aan de nieuwe test. Onze inspanning is er op gericht om een tijdige beoordeling van de NIO mogelijk te maken zodat de test komend schooljaar kan worden gebruikt in het kader van het RVC-VO.


Een correctie voor de IQ-scores van de SON-R

Bij de constructie van de SON-tests is er naar gestreefd om enerzijds de testuitkomst zo nauwkeurig mogelijk te maken en anderzijds de interpretatie van de uitkomst te relativeren door duidelijk aan te geven dat de mogelijkheden om 'het' intelligentieniveau te bepalen beperkt zijn. Een belangrijke bijdrage aan de verbetering van de nauwkeurigheid was de ontwikkeling van een continu normeringsmodel waarbij de normering gebaseerd wordt op de exacte leeftijd van de persoon.

Bij de presentatie van de WISC-III in het najaar van 2002 werd duidelijk dat bij de leeftijdsintervallen van 4 maanden die bij deze test worden gehanteerd, grote verschillen van wel 10 IQ-punten kunnen optreden indien men een dag later of eerder wordt getest en als gevolg daarvan in een andere normgroep terecht komt. Het moet voor de gebruikers van de WISC-III dan ook een hele geruststelling zijn geweest toen de directeur van het NIP dienstencentrum in november 2002 bekend maakte dat was besloten om tot 2-maandelijkse normgroepen over te gaan en dat bij het computerprogramma voor de WISC-III de normering zou worden gebaseerd op de exacte leeftijd.

Bij de presentatie van de aangepaste normtabellen in oktober vorig jaar bleek echter dat men hierop is teruggekomen. De directeur schrijft:

"Hoewel wij eerder van plan waren de nieuwe normen te verfijnen tot op 2 maanden nauwkeurig, is in overleg met de uitgever (The Psychological Corporation) toch besloten om intervallen van 4 maanden aan te houden, zoals dat internationaal standaard is voor de WISC-III. Een belangrijke overweging hierbij is dat bij verdere verfijning ten onrechte zou worden gesuggereerd dat het mogelijk is tot een zeer nauwkeurige aanduiding van het IQ te komen."

Eerder had de voorzitter van de COTAN, naar aanleiding van de geconstateerde gebreken in de normering van de WISC-III, er ook al op gewezen dat kwalitatief goede tests risico's in zich bergen:

"Iedere test heeft zijn beperkingen, ook de (weinige) tests die op alle punten met 'goed' zijn beoordeeld. Blindvaren op een testscore is in alle gevallen onprofessioneel. De WISC-III neemt in dit opzicht geen uitzonderingspositie in. Als de conclusie zou rijzen dat op andere tests wel blindelings zou kunnen worden vertrouwd, dan zou dat pas echt schadelijk zijn."
"De COTAN wenst al helemaal niet bij te dragen aan de illusie van perfectionisten en bureaucraten dat diagnoses met behulp van tests zouden kunnen worden geautomatiseerd, als die tests maar 'goed' zijn. Gebruikers moeten altijd hun ogen open houden."

Zowel de directeur van het NIP als de voorzitter van de COTAN waarschuwen er voor dat verbetering van intelligentietests wel eens negatieve gevolgen zou kunnen hebben, gevolgen die ook wij onwenselijk achten. Het vervelende is dat deze risico's in het bijzonder lijken te gelden voor de SON. Dit is namelijk een van de weinige tests die met een zeer gedifferentieerde normering werkt en een van de weinige tests die op alle punten 'goed' is beoordeeld door de COTAN.

Als oplossing voor deze situatie hebben we besloten een correctie in te voeren voor de IQ-score van de SON. Hierdoor wordt het risico verminderd voor onterechte suggesties over de nauwkeurigheid van de testuitkomst en voor het ontstaan van illusies bij perfectionisten.

De correctie wordt uitgevoerd nadat het IQ is berekend en verloopt in twee stappen. Met de eerste stap wordt het correctiegetal berekend en met de tweede stap het correctieteken. Het correctiegetal wordt bepaald met een dobbelsteen. Het aantal ogen is het correctiegetal. Met een munt wordt vervolgens bepaald of het correctiegetal bij het IQ moet worden opgeteld (kop) of afgetrokken (munt).

Het gecorrigeerd IQ wordt genoteerd als het NIP-IQ. Met het NIP-IQ is het risico veel kleiner dat men zal denken dat de test een nauwkeurige aanduiding geeft van het IQ. Het NIP-IQ van de SON is daardoor beter vergelijkbaar met de IQ-scores van de WISC-III en van andere tests waarbij soortgelijke afwijkingen al in de normtabellen zijn ingebouwd.

De correctie gaat in op 1 april 2004


Het kan zijn dat u deze nieuwsbrief niet heeft ontvangen omdat uw e-mail adres niet juist is ingevoerd. In dat geval verzoeken we u, u nogmaals aan te melden op www.testresearch.nl

Indien u geen prijs stelt op verdere toezending kunt u dit kenbaar maken met een e-mail aan p.j.tellegen@ppsw.rug.nl met als onderwerp de tekst "Afmelden nieuwsbrief".


to top to top to top to top

homepage T&T homepage SON-tests