SON-R Overzicht SON-R Overzicht SON-R 2.5-7 SON-R 2.5-7 SON-R 5.5-17 SON-R 5.5-17 Computerprogramma SON-test Computerprogramma SON-test


SON-test (versie 1.3)
De Windows-versie van het computerprogramma van de SON

Peter Tellegen

6 januari 2005

De update programma: versie 1.3 is nu beschikbaar

Inleiding 1. Inleiding
Werking 2. De werking van het programma
IQsterretje 3. IQ*
Formaat 4. Het formaat van het bestand SONR5.TXT
Update 5. Update programma: versie 1.3

1. Inleiding

Bij de SON-R 2.5-7 en de SON-R 5.5-17 wordt standaard het Computerprogramma SON-test geleverd, waarmee de genormeerde scores voor beide tests kunnen worden berekend. Vanaf april 2004 is de Windows versie 1.1 in de plaats gekomen van de Windows versie 1.0 en van de eerdere DOS versies. Dit programma is ook los verkrijgbaar. Er verschijnen geregeld updates voor dit programma en versie 1.3 is inmiddels beschikbaar.
Het programma kan voor eigen gebruik op meerdere computers worden geïnstalleerd.

Het nieuwe programma maakt het gemakkelijker om gegevens in te voeren, te corrigeren en te printen. Het scoreformulier kan als los bestand worden bewaard. Commentaar kan worden toegevoegd en ook bij de SON-R 5.5-17 is het nu mogelijk om indrukken over motivatie, concentratie e.d. te scoren. Nieuw toegevoegd is IQ*, dit is de IQ-score met een correctie voor veroudering van de normen.

De wijze waarop de genormeerde scores worden berekend is ten opzichte van de DOS-versie niet veranderd. Dit betekent dat de genormeerde scores op de exacte leeftijd worden gebaseerd en dat een aantal uitkomsten worden gepresenteerd die handmatig of met behulp van tabellen moeilijk zijn uit te voeren (zoals bijv. de referentieleeftijd en genormeerde totaalscores voor elke combinatie van subtests).

De uitkomsten met het computerprogramma kunnen kleine verschillen geven ten opzichte van uitkomsten die handmatig met behulp van de normtabellen worden berekend. Hiervoor zijn twee oorzaken. In de eerste plaats wordt bij de normtabellen van een leeftijdsinterval uitgegaan terwijl de berekening bij het computerprogramma gebaseerd is op de exacte leeftijd. Ten tweede worden de genormeerde subtestscores bij de handmatige berekening eerst afgerond en vervolgens opgeteld voor de bepaling van het IQ. Bij het computerprogramma vindt de afronding aan het eind van de berekening plaats. De referentieleeftijd voor het IQ wordt in het programma exact via een iteratieve methode bepaald. In de tabellen wordt voor de referentieleeftijd een schatting gegeven. In alle gevallen is het gebruik van het computerprogramma te prefereren

De wijze waarop het programma werkt is voor de beide tests vrijwel gelijk. De verschillen worden hieronder toegelicht. Voor de betekenis van de scores verwijzen we naar de Handleiding en Verantwoording van de SON-R 2.5-7 (hoofdstuk 13) en naar de Verantwoording en Handleiding van de SON-R 5.5-17 (hoofdstuk 11).

2. De werking van het programma

Het programma wordt gestart door te klikken op het SON-test icoon op het bureaublad of door te klikken op de naam van de file in de folder waar deze is opgeslagen
(standaard: C:\Program Files\SON-test\).

Het programma bestaat uit drie gedeelten:

  • het openingsvenster waar de opties kunnen worden geselecteerd,
  • het invoervenster voor de persoonlijke gegevens en de ruwe testscores,
  • het resultatenvenster dat kan worden geprint en desgewenst opgeslagen.

Inleiding 1. Inleiding
Werking 2. Werking programma
IQsterretje 3. IQ*
Formaat 4. Formaat SONR5.TXT
Update 5. Update versie 1.3

Openingsvenster
In het openingsvenster wordt de taal ingesteld (Nederlands, Duits of Engels), de volgorde waarin dag, maand en jaar bij de geboortedatum en testdatum worden ingevoerd, en de test (SON-R 2.5-7 of SON-R 5.5-17) die wordt gescoord. De keuzes voor taal en datum blijven bewaard. De test moet iedere keer opnieuw worden geselecteerd.

In het openingsvenster kan men aangeven waar de bestanden met testgegevens moeten worden opgeslagen. Vanuit het openingsvenster kan men ook eerder opgeslagen scoreformulieren bekijken.

Indien de SON-R 5.5-17 is geselecteerd kan men aangeven dat een percentielscore voor de dovenpopulatie moet worden weergegeven (deze wordt alleen berekend bij afname van 6 of 7 subtests, of wanneer de verkorte versie is afgenomen).

Men gaat verder door “Start Test” aan te klikken.

Invoervenster
In het invoervenster moeten in ieder geval de testdatum, de geboortedatum en een subtestscore worden ingevoerd. Het geboortejaar en testjaar kan volledig of alleen met de laatste cijfers worden aangegeven. Hierbij wordt 50 tot 99 gelezen als 1955-1999 en 0 tot 49 als 2000-2049. De leeftijd wordt in het venster weergegeven in jaren en maanden. Als de leeftijd lager dan wel hoger is dan het bereik van de normen, dan verschijnt een waarschuwing. Voor de normering wordt dan de grenswaarde van het leeftijdsinterval gebruikt.

Met de muis kan men naar de verschillende velden gaan. Dit kan ook met het toetsenbord. Na “Enter/Return” komt men in het volgende veld. Met “Tab” en “Shift-tab” kan men van veld verspringen.

Bij beide tests kan men een beoordeling (cijfer 1-4) met toelichting invoeren voor Motivatie, Concentratie, Samenwerking en Begrip van de Instructies. Bij de SON-R 2.5-7 is dit steeds een onderdeel geweest van het scoreformulier. Bij de volgende druk van het scoreformulier van de SON-R 5.5-17 zal dit bij deze test worden toegevoegd.

Na controle van de ingevoerde gegevens, en klikken op “Toon Resultaten” worden de uitkomsten berekend.

Resultatenvenster
In het resultatenvenster staan de uitkomsten op dezelfde wijze als op het voorblad van het scoreformulier. Met het programma wordt bij beide tests bovendien IQ* met een 80%-interval weergegeven. De betekenis van IQ* wordt verderop besproken.
Voor de SON-R 2.5-7 wordt ook (evenals bij de DOS-versie) de percentielscore (pct) en de betrouwbaarheid (r) en generaliseerbaarheid (g) weergegeven van de Performale Schaal en de Redeneerschaal. Tevens wordt de standaarddeviatie van de subtestscores berekend.

Indien men naar aanleiding van de genormeerde uitkomsten commentaar wil toevoegen, kan men naar het vorige venster teruggaan door op “Terug” te klikken en vervolgens het commentaar bij “Opmerkingen” invoeren. Daarna klikt men weer op “Toon Resultaten”.

Bovenaan het resultatenvenster kan men aangeven of men de pagina met resultaten wil bewaren en of deze geprint moet worden.

Standaard is aangevinkt dat de resultaten aan het bestand met testuitkomsten worden toegevoegd. Voor de SON-R 2.5-7 is dit het bestand SONR2.TXT en voor de SON-R 5.5-17 is dit het bestand SONR5.TXT. De resultaten worden pas aan het bestand toegevoegd op het moment dat men “Verder” aanklikt.
De bestanden worden standaard bewaard in de map "Mijn Documenten\SON-data".Desgewenst kan men in het openingsvenster een andere map aangeven.
Bij nieuwe gegevens worden de bestanden aangevuld en niet overschreven.

Het bestand SONR2.TXT van de SON-R 2.5-7 is gelijk aan het oude bestand SONR2.DAT dat in de Handleiding en Verantwoording is beschreven (Bijlage C). Bij de Windows-versie van het programma wordt de extensie .TXT gebruikt omdat de bestanden dan gemakkelijker kunnen worden geopend. Het bestand bestaat per persoon uit drie regels en een scheidingsregel. In dit bestand kan men de testuitkomsten van een groot aantal personen gemakkelijk lezen en als invoer gebruiken bij statistische programma’s zoals SPSS.

Het bestand SONR5.TXT van de SON-R 5.5-17 is nieuw maar komt sterk overeen met het bestand SONR2.TXT van de SON-R 2.5-7. Het “formaat” wordt later beschreven.

Tegelijk met het bestand SONR5.TXT wordt het bestand SONR.TXT gemaakt. Dit bestand komt overeen met het oude bestand SONR.DAT dat bij de DOS-versie van het programma van de SON-R 5.5-17 werd gemaakt. Het bestand SONR.TXT is voor gebruikers die het oude bestand SONR.DAT willen blijven gebruiken.

3. IQ*

IQ* ("IQ-sterretje") de Standaard IQ-score waarbij een correctie is toegepast voor de veroudering van de normen. In de westerse landen is gebleken dat oude normeringen tot te hoge scores leiden. Dit staat bekend als het Flynn-effect. Een globale schatting van dit effect is een verandering van 10 IQ-punten per dertig jaar. Op grond van deze schatting wordt IQ* berekend.


Inleiding 1. Inleiding
Werking 2. Werking programma
IQsterretje 3. IQ*
Formaat 4. Formaat SONR5.TXT
Update 5. Update versie 1.3
De correctie is hierbij gelijk aan het verschil tussen het jaar van afname van de test en het jaar waarin het normeringsonderzoek plaats vond, waarna dit verschil door drie wordt gedeeld en vervolgens afgerond. Als onder- en bovengrens bij IQ* en het corresponderende interval worden de waarden 55 en 145 gebruikt.

Het normeringsonderzoek van de SON-R 2.5-7 is van 1993/’94 en de correctie in 2004 is 3 IQ-punten ([2004-1994]/3). Het normeringsonderzoek van de SON-R 5.5-17 vond plaats in 1984/'85. De correctie in 2004 is daarom 6 IQ-punten ([2004-1985]/3).

Bij beide tests wordt de correctie toegepast op het Standaard IQ en op het 80% waarschijnlijkheidsinterval van het Gegeneraliseerd IQ. Het interval geeft met een waarschijnlijkheid van 80% aan dat het IQ in dit gebied zou liggen indien de test uit een zeer groot aantal subtests zou bestaan en de veroudering van de normen overeenkomt met de nu geschatte waarde.

Indien andere recent en goed genormeerde intelligentietests beschikbaar komen, dan is het mogelijk om door vergelijkend onderzoek tot betere schattingen te komen van de veroudering van de normen van de SON tests. Indien al deze tests dan van IQ* gebruik maken, kunnen de scores op een zuivere manier vergeleken worden. Door eisen te stellen aan de kwaliteit van de normeringen en de wijze waarop IQ* wordt gepresenteerd, kan IQ* uitgroeien tot een kwaliteitskenmerk voor betrouwbare, valide en onderling goed vergelijkbare intelligentiescores.

Op dit moment is IQ* vooral een waarschuwing voor het mogelijke effect van de veroudering van de normen. Dit is niet geheel nieuw. In tabel 10.5 van de Handleiding en Verantwoording van de SON-R 2.5-7 wordt vergelijkbare informatie gegeven.


4. Het formaat van het bestand SONR5.TXT

Het bestand bestaat uit vier regels waarvan de eerste drie worden gelezen.
(A) betekent niet-numerieke data.

. kolom .
regel 1 1-30 (A) naam
. 73 (A) Standaard IQ, teken referentieleeftijd (<,=,>)
75-76 Standaard IQ, referentieleeftijd, jaar
78-79 Standaard IQ, referentieleeftijd, maand
.
regel 2 1-4 geboortedatum, jaar
. 6-7 geboortedatum, maand
9-10 geboortedatum, dag
13-14 leeftijd, jaar
16-17 leeftijd, maand
25-30 code
34-61 Ruwe scores: Cat, Moz, Zpl, Pat, Sit, Ana, Ver
77-79 Standaard IQ
.
regel 3 1-4 testdatum, jaar
. 6-7 testdatum, maand
9-10 testdatum, dag
14 (A) sekse (m,v)
17 sekse (1=man, 2=vrouw, 9=niet ingevuld)
25-28 oordeel over Motivatie, Concentratie, Samenwerking, Begrip instructies
34-61 Normscores: Cat, Moz, Zpl, Pat, Sit, Ana, Ver
77-79 Normscore Specifiek IQ
.
regel 4 wordt niet gelezen

Inleiding 1. Inleiding
Werking 2. Werking programma
IQsterretje 3. IQ*
Formaat 4. Formaat SONR5.TXT
Update 5. Update versie 1.3

5. Update programma: versie 1.3 (6 januari 2005)

U kunt versie 1.1 of versie 1.2 van het Computerprogramma SON-test opwaarderen naar versie 1.3.
U kunt direct opwaarderen vanuit versie 1.1; het is niet nodig om eerst versie 1.2 te installeren.
Het is niet mogelijk om de update uit te voeren vanaf versie 1.0.
De update heeft geen gevolgen voor de testresultaten die u heeft opgeslagen.

De belangrijkste veranderingen bij versie 1.3 ten opzichte van versie 1.2:

  • voor de SON-R 5.5-17 is een fout hersteld bij de berekening van de referentieleeftijd. Deze fout trad bij de SON-R 5.5-17 op in het specifieke geval dat de subtest Analogieën wel werd afgenomen en de subtest Situaties niet werd afgenomen. Door een programmeerfout werd bij de berekening van de referentieleeftijd in dit geval aangenomen dat de ruwe score op Analogieën gelijk was aan '0'. De fout had geen gevolgen voor de berekening van de genormeerde subtestscores en het IQ. De fout trad niet op als de SON-R 5.5-17 volledig werd afgenomen of wanneer de "standaard verkorte vorm" werd afgenomen, aangezien hierbij de subtest Situaties wel werd afgenomen.
  • de lay-out van de afdruk van het scoreformulier is verbeterd en meer in overeenstemming gebracht met het scoreformulier dat bij de testafname wordt gebruikt.

De belangrijkste veranderingen bij versie 1.2 ten opzichte van versie 1.1:

  • mogelijkheid om andere printer te kiezen voor weergave resultaten,
  • rapport kan goed worden weergegeven, ook als lettertype van het scherm is aangepast,
  • verbeteringen in lay-out,
  • bij het bestand SONR.TXT werd bij versie 1.0 en versie 1.1 de geboortedatum en testdatum in verkeerde volgorde weggeschreven. Dit is hersteld. De volgorde bij versie 1.2 is nu testdatum, geboortedatum, net als bij de oude DOS-versie. Bij de bestanden SONR2.TXT en SONR5.TXT verandert niets.

Klik hieronder om de update te openen (SON-test Update 1_3.exe).

download/installeren versie 1.3

Kies in het keuze venster voor "Openen" om de update te installeren.

Linksonder in het openingsscherm van het computerprogramma staat het versie-nummer.
U kunt daar controleren of u na de update versie 1.3 correct heeft geïnstalleerd.


to top to top to top to top

homepage T&T homepage SON-tests