Landelijk Bureau ter bestrijding van Rassendiscriminatie Bedenkelijke theorie Racistisch onderwijs? Racistisch onderwijs? Inge Versteegt Onschendbaarheid docenten
Reactie Koops & reactie Versteegt Reactie Koops & reactie Versteegt De Volkskrant Debat over racisme Brief Tellegen Misleidend onderwijs
Standpunt College van Bestuur Universiteit Utrecht College van Bestuur UU Rushton & Kalma aan het woord Rushton & Kalma Ras is biologisch nonsens concept Ras is biologisch nonsens concept
Zwakzinnig Afrika Zwakzinnig Afrika Domme neger is taboe Domme neger is taboe Onderzoek UU afgerond Onderzoek UU afgerond
Brief dr. A. Kalma Brief dr. A. Kalma Ras en IQ Ras en IQ Ras, rede en racisme Ras, rede en racisme

In 2003 is door de studente Inge Versteegt een klacht ingediend over de wijze waarop een docent van de Universiteit Utrecht de theorie van Rushton, aangaande verschillen in intelligentie tussen rassen, in het onderwijs heeft behandeld.
Het artikel uit de Volkskrant van 15 oktober geeft een overzicht van de gang van zaken.

Bedenkelijke theorie

Landelijk Bureau ter bestrijding van Rassendiscriminatie

Rotterdam, 18 juni ’03

Mw. Inge Versteegt


Beste Inge,

Naar aanleiding van de stukken en de correspondentie met betrekking tot jouw klacht over dhr. Kalma het volgende:

Je klacht omvat twee componenten. Aan de ene kant zijn daar de inhoudelijke aspecten van je klacht en aan de andere kant de procedurele.

Om met dat laatste te beginnen. De universiteit dient te beschikken over een klachtenprocedure, die voldoet aan vastgestelde eisen. Bij de stukken trof ik geen officiële klachtenprocedure aan, wel een beschrijving ervan. Wat mij opviel in het geheel is, dat in de brief waarin het eindresultaat wordt medegedeeld geen enkele beroepsmogelijkheid wordt aangeboden en dat ook nergens (formeel) wordt aangegeven hoe de procedure zal verlopen. Het geheel heeft op mij een hele informele indruk gemaakt en ik acht dat niet juist. Ik ben er een groot voorstander van dat mensen eerst proberen er samen uit te komen, maar indien dat niet lukt moeten er duidelijke formele regels zijn van hoe te handelen etc. Uit jurisprudentie komt ook naar voren, dat indien klachtenprocedures niet deugdelijk zijn, dit de verantwoordelijken te verwijten valt. Het lijkt mij verstandig als de universiteit nogmaals naar haar procedure en de uitvoering ervan kijkt.
Je klacht over het feit, dat je niet formeel gehoord bent, acht ik naar de letter terecht, maar kan ik me gelet op het informele karakter heel goed voorstellen, aangezien je je klacht heel duidelijk, goed onderbouwd en gemotiveerd hebt ingediend. Het had dan ook meer voor de hand gelegen, als medestudenten formeel waren gehoord.

Echter de hoofdzaak van je klacht gaat over de inhoud van het onderwijs en dan met name over Rushtons theorie en de behandeling ervan. Het LBR is geen wetenschappelijk instituut, maar het Nederlandse expertisecentrum op het gebied van rassendiscriminatie. Ik zal dus niet alle wetenschappelijke argumenten die er tegen Rushtons theorie zijn in te brengen hier gaan opvoeren. Jij hebt in jouw stukken daar al voorbeelden van gegeven. Naar mijn mening is er hier iets geheel anders van belang. In zijn notitie m.b.t. de klacht definieert dhr. Van Son volgens mij het feitelijke probleem. Hij schrijft:

'Een uitgangspunt voor goed universitair docentschap is dat docenten in academische vrijheid in het onderwijs theorieën en wetenschappelijke ideeën voor het voetlicht brengen welke volgens hen in het te doceren gebied van belang zijn. Zij laten zich daarbij leiden door hun wetenschappelijk geweten. Vanzelfsprekend brengen docenten een selectie aan m.b.t. de leerstof en dat geschiedt op basis van zowel wetenschappelijke als didactische gronden. De docenten geven daarbij de studenten de gelegenheid te bevragen en met de docent meningen uit te wisselen.'

Ik ben geen tegenstander van wetenschappelijke vrijheid, maar ik pleit wel voor maatschappelijke verantwoordelijkheid binnen de wetenschap. Rushton en ook Kalma stellen dat zij er niets aan kunnen doen als racisten met theorieën aan de haal gaan. Rushton brengt zogenaamde objectieve data naar voren. Data die impliceren dat zwarten o.a. minder intelligent, minder zorgzaam en agressiever zijn in vergelijking met blanken en Aziaten. Vervolgens zijn zij er niet verantwoordelijk voor, dat mensen daarmee zwarten inferieur verklaren ten aanzien van de andere groepen. Is het opportuun om anders te verwachten? Het gebrek aan verantwoordelijkheid vind ik stuitend. Natuurlijk is een wetenschapper die objectieve data levert niet verantwoordelijk voor het misbruik ervan door anderen, maar de wetenschapper dient zich wel bewust te zijn van de mogelijke gevolgen. Overigens zijn de door Rushton aangevoerde data helemaal niet zo objectief. Hij gebruikte onderzoeksresultaten van intelligentietests bij zwarte Zuid-Afrikaanse scholieren ten tijde van de apartheid. Eenieder weet wel welke grote verschillen er toen in het Zuid-Afrikaanse onderwijs waren. Zijn gebruikte data komen voor een groot deel uit verdachte hoek. Zie o.a. Andrew S. Winston 'The Context of Correctness: A Comment on Rushton', the Journal of Social Distress and the Homeless, Vol 5, No. 2, 1996, 231-250. Het artikel staat haaks op de woorden van Kalma: "Ook diverse wetenschappers waren tegen, maar hadden ook geen sterke argumenten".
Overigens ben ik met Winston van mening, dat objectieve wetenschap wel in een heel vreemd licht komt te staan als nergens gerept wordt over apartheid, kolonialisme, slavernij, armoede en segregatie.

Mijn kritiek op Rushton acht ik ook van toepassing op het nog te verschijnen boek van Kalma, althans voor zover ik dat op grond van de mij bekende citaten uit het boek kan beoordelen. Daarnaast gebruikt hij citaten en voorbeelden die duiden op een anti-islamitische vooringenomenheid. Ik zou het hele boek moeten lezen, maar ik kan me niet aan de indruk onttrekken, dat Kalma zich niet verdiept heeft in het fenomeen fundamentalisme en de islam en het anti-islamisme. Voorts acht ik de gehele wetenschappelijke basis van zijn boek uiterst zwak en bedenkelijk, maar nogmaals ik ken het hele boek niet.

Al met al ben ik van mening, dat er voldoende aanleiding is om Rushtons theorie als uiterst bedenkelijk te kwalificeren zowel in wetenschappelijk als moreel opzicht. Echter nog kwalijker vind ik het beroep op wat ik zou willen kwalificeren als waardevrije wetenschap.

Internationaal is door staten vastgelegd dat we slechts een ras kennen het menselijk ras. Nu is dit natuurlijk onder andere een politieke stellingname. Maar ook voor biologen is een rasindeling bij mensen feitelijke onzin. Rassen kennen we feitelijk alleen als het gaat om gecultiveerde soorten. Misschien allemaal vreemd voor een bureau ter bestrijding van rassendiscriminatie, maar voor ons is ras een juridische term, zoals gebezigd in het IVUR. Nu kunnen wetenschappers zich daar wellicht aan onttrekken met een beroep op hun wetenschappelijke vrijheid, maar Winston heeft aangegeven, dat daar toch vaak politieke motieven een duidelijke rol spelen.


Tot slot vraag ik me oprecht af, hoe een student van Afrikaanse origine zo'n college moet beleven, wellicht als bovengemiddelde uitzondering.

Hopelijk heb ik je vragen bij deze beantwoord.

Met vriendelijke groet,



Gé Grubben
beleidsmedewerker LBR

Meer informatie is te vinden op de dicussiepagina van het LBR (Landelijk Bureau ter bestrijding van Rassendiscriminatie)
En op de website van de Utrechtse Universiteitskrant (zoek in ‘Archief’ naar Rushton).


to top to top to top to top

homepage T&T homepage SON-tests